ЕК: Политичкиот притисок и заплашувањето на судиите и обвинителите ја поткопуваат независноста на судството во Северна Македонија

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

ЕК: Политичкиот притисок и заплашувањето на судиите и обвинителите ја поткопуваат независноста на судството во Северна Македонија

05 ноември 2026

• од Стефан Николов

Продолжуваат политичките притисоци и заплашувањето на судиите и обвинителите во Северна Македонија, што ја поткопува независноста на судството. Европската комисија посочува и на недоволно финансирање, сериозен недостиг на кадар и забавени судски постапки.

Ова е наведено во годишниот извештај на Европската комисија за напредокот на Северна Македонија кон членство во Европската Унија, објавен на 4 ноември 2026 година.

Според Комисијата, довербата во судството останува многу ниска. Политичкото мешање, недоволните средства и недостигот на вработени и натаму го попречуваат неговото ефикасно функционирање.

Брисел предупредува на заплашување судии и обвинители

Во делот за независноста и непристрасноста на судството, Европската комисија критикува јавни настапи на високи политички претставници. Во извештајот се наведува дека провокативните изјави за планови за „прочистување“ на судството и обвинителството, како и личните напади врз судии и обвинители, претставуваат несоодветно влијание и заплашување.

Според Комисијата, ваквите постапки ја поткопуваат независноста на судството.

Во ноември 2025 година, Врховниот суд, Судскиот совет и Здружението на судиите заеднички реагираа на континуираните и неосновани јавни критики упатени од највисоките нивоа на власта. Во заедничкиот став тие предупредија дека таквите изјави го нарушуваат демократскиот принцип на поделба на власта и ја нагласија потребата од почитување на судската независност.

Во април 2026 година, Судскиот совет ги повика и медиумите да се воздржат од неосновани напади и сензационалистичко известување за работата на судиите кога нема јасен и оправдан јавен интерес.

Сомнежи за политизација при разрешувањето на државниот јавен обвинител

Европската комисија се осврнува и на постапката за разрешување на државниот јавен обвинител на Северна Македонија.

Во декември 2025 година, Владата усвои нов предлог за негово разрешување, со што ја продолжи постапката започната во февруари истата година, а привремено прекината по трагедијата во Кочани. Советот на јавните обвинители повторно даде негативно мислење за предлогот.

Државниот јавен обвинител поднесе оставка пред Собранието да гласа за неговото разрешување. Според Европската комисија, постапката открила можности за политизација и недостатоци во законската рамка за разрешување на државниот јавен обвинител.

Во март 2026 година, Собранието избра нов државен јавен обвинител по предлог на Владата. Брисел бара преиспитување на Законот за јавното обвинителство, вклучително и појасно утврдување на основите и постапките за разрешување на државниот јавен обвинител.

Судството се соочува со сериозен недостиг на кадар

Друг сериозен проблем во извештајот е недоволниот број судии, обвинители и судски службеници. Според Европската комисија, пополнети се само 38 проценти од предвидените работни места во судовите.

Годишните извештаи на судските и обвинителските совети за 2025 година покажуваат дека на системот му недостигаат уште 221 судија и 67 обвинители. Недостигот од кадар ја намалува ефикасноста на правосудството и придонесува за натрупување нерешени предмети.

Комисијата наведува дека Управниот одбор на Академијата за судии и јавни обвинители ја поништил досега најголемата постапка за прием на 130 кандидати, поради недостиг на средства во државниот буџет за 2026 година. Поради тоа, нови кандидати нема да бидат на располагање пред 2028 година.

Финансирањето е значително под законски утврденото ниво

Европската комисија посочува и на голема разлика меѓу финансирањето на судството предвидено со закон и реално одобрените средства.

Во 2026 година, буџетот за судовите изнесува само 0,29 проценти од бруто-домашниот производ, иако законски утврденото ниво е 0,8 проценти. Средствата за јавното обвинителство изнесуваат 0,24 проценти од државниот буџет, наместо законски предвидените 0,4 проценти.

Комисијата нагласува дека недоволното финансирање ја поткопува независноста на судството и самостојноста на обвинителството.

Дополнителна загриженост предизвикуваат законските измени од декември 2025 и февруари 2026 година, со кои биле намалени коефициентите за пресметување на платите на судиите, обвинителите и членовите на соодветните совети. Уставниот суд подоцна ги укинал како неуставни февруарските измени што се однесувале на платите на судиите.

Судските постапки се забавуваат

Извештајот укажува и на ограничена ефикасност на судскиот систем. Според Европската комисија, времетраењето на постапките се зголемило кај речиси сите категории предмети.

Судовите и натаму тешко ги обработуваат новопримените предмети, а стапката на завршени постапки во повеќето категории е под потребното ниво. Комисијата забележува и забавување на дигитализацијата на судството.

Потребни се дополнителни средства за модернизација на автоматизираниот систем за управување со судски предмети и за подобрување на електронската размена на информации меѓу институциите.

Европската комисија бара побрзи реформи

Во севкупната оценка, Брисел наведува дека Северна Македонија има одредено до умерено ниво на подготвеност во областа на судството.

И покрај усвојувањето нови закони и забележаниот напредок, независноста и финансиската самостојност на правосудството и натаму се поткопуваат со надворешно мешање и недоволни ресурси.

Европската комисија бара забрзано спроведување на Стратегијата за реформа на правосудството за периодот 2024–2028 година, зајакнување на судските и обвинителските совети, пополнување на испразнетите работни места и обезбедување доволно средства.

Извештајот го опфаќа периодот од 1 септември 2025 до 1 септември 2026 година и е дел од годишната оценка на Европската комисија за напредокот на земјите кандидатки за членство во Европската Унија.