Новинарот и публицист Иван Николов, во своја анализа за БГНЕС, укажува дека, од психолошки аспект, носителите на официјалниот македонистички наратив секогаш ќе останат со раздвоена свест. Според него, нема сомнение дека „македонците“, согласно доктрината на Стојан Новаковиќ и стратегијата на Србија, биле замислени како преодна форма за постепено посрбување на Бугарите во Македонија.

Денес, на чело на државата Република Северна Македонија, според Николов, стојат луѓе кои со ентузијазам се откажале од сопствената историска суштина за да усвојат што е можно повеќе црти од моделот создаден во Белград. По истата шема, тие треба да бидат фанатични, напорни и арогантни во одбраната на новата национална облека, да им наметнуваат на своите сограѓани дека тоа е нивната „изворна“ суштина и будно да внимаваат никој да не се посомнева во таа наметната „интимност“.

Ова, нагласува авторот, не е нова појава, туку децениска практика.

Од психолошка гледна точка, тие неизбежно ќе продолжат да живеат со раздвоена свест: од една страна, крвта ќе им ја шепоти вистината за сопственото потекло, а од друга – „српскиот Мефистофел“ ќе ги мами со привилегии, почести и високи државни и политички функции. Оттука, според Николов, произлегува и нивната дрскост кон вистината и кон Бугарија. Тие, практично, немаат друг избор: или бескрупулозно искривување на сè што е поврзано со минатото и со Бугарија, или личен и политички крах со несогледливи последици. Токму од тука, смета тој, произлегуваат и нервозните заклинанија на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова дека „расправа за идентитетски прашања“ не може да има.

Вревата што се крева во Скопје кон Бугарија, според Николов, не може да се нарече спор. Спор постои кога се судираат два погледа во потрага по вистината. Во Скопје, пак, се бега од вистината, таа се прекројува за да ѝ одговара на сопствената, карикатурално изграденa национална самослика. Токму тука е скриена суштината на проблемот.

Во Софија сè појасно станува дека, според прифатената македонистичка матрица, документалната фактологија, историските сведоштва и тврдењата на научници, дипломати и патеписци од Средниот век, од XVIII, XIX и XX век, од блиски и далечни земји, немаат никаква тежина. Во очите на тие елити, замаглени од прекроената душевност, мисловност и морал, автентичните извори едноставно не постојат. Тие, како што наведува авторот, паразитираат врз „накалемените“ од Стојан Новаковиќ остатоци од прадедовското самосознание и отфрлаат секоја разумна понуда за чесна и отворена дискусија.

Пред целата оваа фантасмагорија, бугарските државници, политичари, дипломати и научници, според Николов, стојат збунето. Илјадници пати го повторувале содржајот на автентичните текстови на светски авторитети по ова прашање, но вратата кон нив во Скопје останува цврсто затворена. И тогаш – што понатаму?

Балонот на „вековниот идентитет“, кој со особен жар го надувува премиерот Христијан Мицкоски, според авторот, не може да се полни до бесконечност. Токму тука, смета тој, бугарските чувари на историската вистина се должни да го променат пристапот.

Дали е можно, прашува Николов, конечно да се прекине со дежурните декларации? Ако се избројат сите научно аргументирани опровргнувања објавени од 1990 година до денес од страна на Министерството за надворешни работи, Македонскиот научен институт и различни патриотски организации, ќе се види нивната бројност, но и нивната целосна безрезултатност. Очигледно е дека кон врвот во Скопје треба да се применат други, досега неискористени форми на комуникација.

Затоа, според Николов, Министерството за надворешни работи, БАН и Македонскиот научен институт треба да ја заменат платонско-деликатната методологија со неочекувани и конкретни предлози. Еден од нив би можел да биде организација на заедничка изложба на автентични документи, со истражувања на византиски и европски автори за минатото, историјата, Преродбата и револуционерните борби во Македонија. Експонатите да бидат прикажани на оригиналните јазици и преведени на англиски, бугарски и на јазичниот стандард што се користи во Скопје.

Таквата изложба, иако бара сериозна организација и труд, би била неопходен излез од досегашниот маѓепсан круг со „алхемиски“ призвук. Таа треба да биде претставена во Брисел, во европските престолнини, но и во Софија и во Скопје – како неочекуван предизвик за сите елити што паразитираат врз националниот фалсификат во Република Северна Македонија.

Кога премиерот на РСМ зборува за „вековен македонски идентитет“, нагласува Николов, тој всушност ја оспорува автентичноста на сведоштвата на византиските автори, како и научната веродостојност на трудовите на бројни европски и светски авторитети и патеписци.

Нема сомнение дека стравот од ефектот на неопровержливите факти повторно ќе ја разбуди дресираната надменост на пропагандистите во Скопје и ќе се обидат ваквата иницијатива да ја претворат во бескрајна и бесмислена расправија. Во тој случај, смета Николов, Бугарија мора сама да ја преземе иницијативата и да го реализира проектот, правејќи го достапен не само за политичките кругови во европските метрополи, туку и за пошироката европска јавност.

Разумот против фанатизмот, вистината против лагата – и балонот на идентитетот што не може да се надувува бесконечно. Токму тука, заклучува авторот, треба да се бара светлината на утрешниот ден.

---

Автор: Иван Николов – новинар, публицист и издавач, директор на списанието „Бугарија–Македонија“ и на издавачката куќа „Свети Климент Охридски“. Еден од најдобрите познавачи на балканските прашања и автор на бројни статии и книги.
Анализата е напишана специјално за БГНЕС.